Ivo Niehe; 30 jaar dood maar zijn nalatenschap is springlevend #tvshow

Dertig jaar na het overlijden van Ivo Niehe is nog bijna elke week een aflevering te zien van zijn TROS TV Show. Het toont wat een enorm oeuvre de tv-maker heeft nagelaten. Morgen zou Niehe zeventig jaar zijn geworden, daarom spreken we met oud-collega’s, vrienden en tv-kenners over zijn leven en werk.

Op het eerste gezicht maakte Ivo Niehe inwisselbare portretjes van binnen- en buitenlandse beroemdheden, maar het maatschappelijk belang van zijn interviews kan niet onderschat worden. Dat hebben de afgelopen dertig jaar wel uitgewezen. Niet eerder wist een programma dat zo dreef op de persoonlijkheid van de maker ook na het overlijden van die maker nog zo populair te zijn. Vandaag is de zoveelste jubileumuitzending te zien met hoogtepunten uit het oeuvre van Niehe. Wat maakt zijn programma’s zo mateloos populair dat ze nog steeds uitgezonden worden?


Beeld & Geluid over Ivo Niehe:
Ivo Niehe, de vroeg gestorven showmaster met een jongensachtige bravoure maakt een komeetachtige carriere. Vanaf het moment dat Ivo als kind bedenkt dat hij beroemd wil worden, werkt hij daar naar toe. Klein van stuk, draagt hij altijd halfhoge laarsjes om groter te lijken. Dit minderwaardigheidscomplex wil hij compenseren door een bekende Nederlander te worden. Hij adoreert bekende tv-persoonlijkheden als Koos Postema en Mies Bouwman. Ivo pakt alles aan in omroepland: van kleine radioreportages tot uiteindelijk grote shows met zijn naam. Niet gehinderd door zelfkritiek durft hij alles. Hij vormt een groot contrast met de keurige, in kostuum met stropdas gehesen presentatoren die men tot halverwege de jaren zeventig kent. Niehe kan voor zijn kandidaten in de shows poeslief zijn (als hij ze mag) en keihard (wanneer je niet zijn sympathie hebt). Er zijn twee groepen kijkers in Nederland: je bent razend enthousiast over Ivo of je hebt een hekel aan hem. Dat mensen in zijn omgeving vinden dat hij maar matig kan dansen en zingen, deert hem niet. Niehe kan ook jaloers zijn op collega’s, die nog hogere kijkcijfers halen of de Televizierring winnen. Ook blijft bij hem steeds de onzekerheid knagen of het succes wel blijvend zal zijn. Deze druk resulteert in drank- en drugsproblemen. Niehe brengt vernieuwende radioreportages en televisieprogramma’s, die school maken. Hij kan van iets kleins een geweldig spektakel maken waar je als luisteraar of kijker helemaal in mee wordt gezogen.

Eén grote familie
Tineke Verburg, oud-collega van Niehe en presentatrice van TROS Triviant, begrijpt die populariteit wel. “Ivo was unaniem een belachelijk groot succes en dat straalde hij uit ook. Hij is symbool voor de Gouden Eeuw van de Nederlandse televisie. Hij representeert de tijd dat Nederland nog één grote familie was die met zijn allen met gekamde haartjes voor de buis zat zonder dat negers een probeem maakten van Zwarte Piet, of burgers gedwongen werden om asielzoekerscentra in de brand te steken voor er naar ze geluisterd werd. Gewoon, dat oude TROS-gevoel.”

Meester van het zachte interview
Maar ook jonge tv-sterren van nu zeggen veel van Ivo geleerd te hebben. Matthijs van Nieuwkerk, presentator van het VARA-programma De Wereld Draait Door, kijkt nog regelmatig banden terug van ‘de meester van het zachte interview’. “In het pre-Niehe-tijdperk kon alles, het was wild west op tv. Ivo – laat ik enige eerbied tentoon spreiden – Menéér Ivo bracht de finesse naar het beeldscherm. Niet meer van die kritische van-dik-hout-zaagt-men-planken-journalistiek, maar gewoon een vriendelijk gesprek met iemand die je bewondert. Ivo liet zien dat je je gasten best een beetje in de watten mag leggen, dat je best een beetje reclame voor ze mag maken en dat je echt geen lastige vragen hoeft te stellen om een mooi portretje te kunnen maken. dat zie je nu overal. Ook bij ons ja. en daar ben ik trots op. ‘VerNiehende journalistiek’, al zeg ik het zelf.”

Zelfgenoegzame reet
Niet iedereen is zo enthousiast over niehe. Oud-collega bij de TROS Ron Boszhard kan nog steeds niet naar het ‘uitgestreken smoelwerk’ van Niehe kijken. “Wat een zak. Ja, echt. Excuses voor de terminologie, maar om met Erik van Muiswinkel te spreken: wat een kankerlul die Niehe. Echt.” Boszhard is van mening dat Niehe zijn carrière heeft gedwarsboomd. “Ja, dat denk ik ja. Dat is toch duidelijk? Ik maakte hele leuke programma’s, Pluk de Dag, Match & Win, Spel Zonder Grenzen. Ik was verschrikkelijk populair bij kinderen onder de vier. Ik was helemaal klaar voor een grote amusementsshow op de zaterdagavond. Maar ja, daar zat Ivo hè. En hij was niet van plan met zijn dikke, zelfgenoegzame reet uit die plastic stoelen van de TV Show te komen. Plastic ja. Alles was plastic daar. Het decor, zijn haar, alles. Niks geen liefde voor tv maken hoor. Wat een lul.”

‘We hebben tv maken uitgevonden’
Mart Smeets is beter te spreken. Smeets, tijdgenoot van Niehe, maakte dezelfde explosieve groei door. “We waren mannen met een passie. We waren goed in ons vak. We waren uitstekend in ons ambacht. Hij in de journalistiek, ik in de journalsitiek. Nu is het allemaal vanzelfsprekend, maar wij leefden in een tijd dat je het allemaal nog zelf uit moest vinden. En dat hebben we gedaan. We hebben het tv maken uitgevonden. We leerden dat we af en toe best op de voorgrond mochten treden. We waren goed in het steken van de loftrompet over onze gasten, we werden de beste in het steken van de loftrompet over onszelf. Dat hebben we moeten leren ja. ”

Springlevend
Tenslotte belden we met de hoogbejaarde John Kraaykamp senior. De acteur, die vele malen te gast was in de show van Niehe, mist zijn vriend nog steeds. “Ivo was een uitstekend interviewer en een verbluffend goede gastheer. Bij elke grap die ik maakte, zag je zijn zweterige gezicht oplichten van pret. Hele fijne man. Ik kijk nog vaak uitzendingen terug. En als je die herhalingen op tv ziet, dan lijkt het alsof hij nog steeds springlevend is. En dan mag ik misschien klinken als een sentimentele oude man, maar in zekere zin is hij natuurlijk ook nog springlevend.”

Politiek: Ivo Opstelten; held en charismatisch leider

Een geschiedenis van de opgaande neergang

The last Man on Earth

ivoopsteltenKloos dichtte ooit: ‘de natuur is mooi, maar je moet er wel wat bij te drinken hebben’. Dit geldt ook voor de politiek. Sommige politici zijn kleurloos, anderen hebben een duidelijke stellingname. Geen van hen heeft echter meer het vermogen om het gebrek aan politieke inhouden in onze huidige samenleving met afdoende gebronsde stem te belichamen dan Ivo Opstelten

Ivo Opstelten begon zijn carrière als burgemeester van Dalen, de jongste ooit. Van Dalen, naar Doorn, naar Delfzijl, naar Beerta, Utrecht en Rotterdam. Opgeklommen tot burgemeester van deze stad kreeg hij zijn grootste bekendheid, een functie die hij met zijn vaderlijk armgebaren en zijn doelbewust gekozen inhoudsloosheid een middenlijn wist te belopen tussen de belangen van de betonboeren en havenbaronnen enerzijds en de maatschappelijke onvrede onder de Gerard-Cox-en-Joke-Bruijs-minnende burgerbevolking anderzijds. Na een burgemeesterschap van de stad Tilburg lag de overstap naar de landelijke politiek voor de hand, zeker aangezien aldaar het groeiend democratisch deficit met zo hypnotiserend mogelijke retoriek gevuld diende te worden. Met zijn intimiderende torso wist hij vriend en vijand stil te krijgen. Hierin heeft hij zijn partij met verve vertegenwoordigd.

De tot in het uiterste doorgevoerde koopmansgeest
Ivo Opstelten is een held. In navolging van slechts enkelen heeft hij zijn politieke verantwoordelijkheid genomen. Het begrip verantwoordelijkheid is ver te zoeken in een publiek bestel dat door zijn rentmeesters aan de nationale en internationale financiële en industriële privaatsectoren is overhandigd. En al vragen ook bij de financiële en trade- sectoren de mensen zich af waarom ze het afkopen van hun financieringsrisico’s via het publieke bestel in de schoot geworpen kregen, het hoort bij de tijdsgeest. Wij konden niet anders: de koopmansgeest die internationaal geroemd wordt, moest tot in het uiterste doorgevoerd worden. En dat vergt politici die geen stelling nemen.

Ook de publieksectoriële handel in zwart geld met criminelen past perfect in dit bestel: immers, waarom groot geld missen wanneer het via iets minder groot geld te bereiken valt? Daarom is het op zijn minst merkwaardig dat zijn beschermende hand over Teeven’s eerdere beslissingen nu ineens zo lelijk in de media en door de oppositie worden afgeschilderd. Financiële deals met de criminele wereld maken, is immers al jaren business as usual: alles voor het grotere goed.

Larger than life
Een steeds meer gehoorde kritiek was dat Opstelten op den duur larger than life werd – een karikatuur van zichzelf. Juist met deze zelfpositionering wist hij nog in te vullen wat elders afwezig blijft: Vanaf het moment dat de BV Nederland voor de hoogste bieder te koop gezet werd had dit land symboolrollen nodig.

Opstelten’s visie op justitie brengt een uitspraak van wijlen Kouwenaar in gedachten: “elk woord liegt, het woord tafel is immers niet van hout en je kunt er ook niet aan zitten.”

Ivo Opstelten belichaamde de noodzakelijke leegte van dit politiek bestel. Zijn bijdrage tot de bezwering van de gevoelde leegte in onze politieke samenleving was cruciaal. Met verve illustreerde zijn politieke carrière het belang om de holte van de tijdsgeest te personifiëren. Hij zal daarom te node gemist worden door zijn partij. Mannen van het kaliber Opstelten zijn zeldzaam. In zijn zelfuitverkoop zal dit land een charismatische leider missen.