Thema-essay: Vrijheid, wat is dat?

nischaabMet enige vermoeidheid neem ik kennis van het over het algemeen lage niveau waarop dit thema op de keper beschouwd wordt behandeld in de landelijke media. Ikzelf groeide op in een open Islamitisch gezin. Wij mochten aan tafel alles zeggen wat wij vonden en mijn vader vond ook dat wij de krant moesten lezen. Deze openheid is in Nederland in het debat over vrijheid van meningsuiting niet kritisch genoeg. Het debat gaat over vrijheid van zelfexpressie, iets wat naadloos past op deze narcistisch-exhibitionistische tweetende wereld. Tot treurens toe wordt daar ieder jaar het foutief aan Voltaire toegeschreven citaat aangehaald: ‘Ik kan uw mening nog zo abject vinden, maar ik zal uw recht verdedigen om die te uiten’. Dit moet zijn: ‘Ik ben het niet eens met wat u zegt, maar ik zal uw recht om het te zeggen tot mijn dood verdedigen’.

Onzelfkritische zelfexpressie
Het citaat is niet van Voltaire zelf: mijn moeder gaf me het boek waar het uit komt. Het is uit 1906 en gaat over deze notoire antisemiet. En ook dan nog, vrijheid van meningsuiting is mij een te abstracte notie, die op geen enkele manier toont wat vrijheid is. Mensen kunnen meningen hebben van hier tot Tokio, maar daarna begint het pas: waar zijn de inhouden, in plaats van louter procedurele criteria voor democratisch ‘debat’? Dit debat is intussen verworden tot een nogal absurd vertoon van onzelfkritische zelfexpressie. Op deze wijze zou ik net zo goed met een ribfluwelen voorbinddildo, een hoornen bril en rode naaldhakken het Wilhelmus kunnen zingen. En het recht dat te mogen doen kunnen we wel gezellig met zijn allen gaan verdedigen, maar ‘debat verwordt zonder kritiek of zelfkritiek al snel tot louter een oppervlakkige patstelling: enerzijds dat in onze ‘open’ samenleving de stem van sommige groepen toch nog gemarginaliseerd wordt op andere manieren dan directe repressie; anderzijds dat het probleem eruit zou bestaan dat dergelijke groepen zich niet willen aanpassen. ‘Star Trek: the next generation’ behandelde de paradox van de democratie (assimilation (the Borg) en ongeloofwaardige, protofascistische ideeën rond diversity (the Federation) helaas vaak dieper dan de Nederlandse media.

De schietpartij bij de Texaanse anti-Islambijeenkomst had niet ten doel de ‘vrijheid van meningsuiting’ aan te vallen. De schutters, evenals velen van hun mede-jihadisten, hebben niet ten doel de vrije samenleving kapot te maken. Hen gaat, zoals mijn vader zei, het om de schending van hun theologische beginselen. Dat, indien deze ingevoerd zouden worden als recept voor een nieuwe theocratie, is niet ingegeven door een haat tegen meningsdiversiteit, dat is klein bier; hun gewelddadige acties drukken immers evenzeer een mening uit. Of deze ook acceptabel is kan echter evenmin kritisch onderzocht worden onder dergelijke omstandigheden als de ideeën van de gek met zijn ribfluwelen voorbinddildo.

Blinde vlekken
De reificatie van het debat in algemene termen, in termen van ‘de westerse verlichting’ en ‘vrijheid van geweten, mening, en het uiten daarvan’ zorgt voor een aantal vervelende blinde vlekken in de meta-debatten erover: de angst voor het niet in vrijheid kunnen uiten van ‘een’ mening is namelijk niet het oogmerk van de doorsnee jihadist: dat is het afstraffen van Islam-vijandige stemmen.

Ikzelf ben er tot uiterste zin toe bereid onze vrijheden op te geven om die meningsuiting maar te beschermen. Debatten worden door mannen met zwarte jassen, zonnebrillen en oortjes beschermd, en ik heb het ervoor over anaal gevisiteerd te worden om in deze open samenleving te mogen deelnemen aan een gezellige avond.

exhibitionistische individualistische zelfbeleverij
Maar in de media wordt deze culturele clash aan één stuk door wollig vertaald in noodzaak iedereen’s vrijheid van meningsuiting te beschermen en deze mogelijkheid ook te vieren. Daardoor wordt verhuld dat het hier ook niet om het ‘uiten’, maar om de zeer specifieke mening ‘de Islam is kut’. Meningsuiting als zodanig is ook een stom begrip, in de letterlijke zin van het woord: zonder inhouden houd je immers alleen maar exhibitionistische individualistische zelfbeleverij over, doof voor andermans stem.

De notoire antisemiet verdedigde dit wèl: een mening is niet interessant als deze niet door argumenten begeleid wordt. Vrijheid van meningsuiting is één, maar louter één van meerdere, waarden die uit de tijd stammen van de verlichting en de tijd ervoor. Ze is als waarde niet fundamenteel maar procedureel: het zegt namelijk niks over de inhouden van de meningen in kwestie. Daarvoor zijn andere kernwaarden als solidariteit, compassie, relatieve geweldloosheid, privacy, etc. geformuleerd. Dat niet iedere mening ertoe doet verdwijnt langzamerhand naar de achtergrond, iedere twit, tweet en andere blaat is immers relevant gezien hun beschermwaardigheid. Vreiheit, wat is dat? In ieder geval meer dan exhibitionistische taalbraak

Over de auteur: Nischa al-Baghindra

Nischa al-Baghindra is eerstejaars student Journalistiek.

Gepubliceerd door

Nischa al-Baghindra

Nischa al-Baghindra is eerstejaars student Journalistiek.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *