Factcheck: ‘Nederland was Europees Kampioen in 1988’

TIJM Checkt: ‘Nederland was Europees Kampioen in 1988’
Dat zei een analist in het programma NOS Studio France

De aanleiding

Gisteravond begon het Europees Kampioenschap voetbal in Frankrijk waaraan naast het gastland nog 23 landen meedoen, waaronder Noord-Ierland, Albanië, IJsland en nog een handvol voetbaldwergen waar Nederland normaliter fluitend tegen gelijkspeelt. De presentator merkte op dat Nederland op dit kampioenschap ontbreekt, hetgeen tot een interessante discussie leidde over het waarom van dit opmerkelijke feit. Op een gegeven moment liet analist Youri Mulder zich ontvallen: “Ja, maar in 1988 waren ‘we’ kampioen.” Deze uitspraak checken we.

Waar is het op gebaseerd?

Een korte rondgang langs voetbalkenners leert dat Nederland in 1988 inderdaad heeft deelgenomen aan het Europees Kampioenschap voetbal. Nederland heeft vijf wedstrijden afgewerkt: een in het Müngersdorfer Stadion in Keulen tegen de Sovjet-Unie, in het Rheinstadion te Düsseldorf tegen Engeland, in het Parkstadion in Gelsenkirchen tegen de Ieren, een wedstrijd in het Hamburgse Volksparkstadion tegen de West-Duitsers en tenslotte een wedstrijd in het Olympiastadion in München tegen opnieuw de Sovjet-Unie. Nederlandse voetballers als Wim Koevermans, Joop Hiele, Marco van Basten, Wilbert Suvrijn, Wim Kieft en Hendrie Krüzen hebben destijds daadwerkelijk, gehuld in oranje voetbalkledij, deze wedstrijden afgewerkt.

Nederland verloor een wedstrijd, won er één via een buitenspelgoal van een drugsverslaafde wisselspits en wist na de poulefase slechts twee wedstrijden te winnen, hetgeen in de huidige opzet van het EK zou betekenen dat slechts de halve finales zouden zijn bereikt.

En, klopt het?

Ja en nee. Inderdaad schijnt Nederland zich in 1988 te hebben gekwalificeerd voor een eindtoernooi en heeft het daar redelijk succesvol aan deelgenomen. Echter moet worden opgemerkt dat dat toernooi uit slechts acht deelnemende landen bestond en er dus van een volwaardig Europees Kampioenschap geen sprake kan zijn. In het moderne voetbal zou het Nederland van toen niet meer dan verdienstelijke sparringpartner voor de latere kampioen zijn geweest.

Er is op 26 juni 1988 inderdaad een grachtentocht geweest om het Nederlands Elftal te huldigen. Zo’n grachtentocht wordt echter ook georganiseerd bij het behalen van een tweede plaats, en kan derhalve niet als sluitend bewijs worden gebruikt bij de stelling dat Nederland Europees Kampioen is geworden.

Nederland heeft in 1988 een paar leuke wedstrijden gespeeld, maar om nu te zeggen dat het zich daarmee Europees Kampioen mag noemen gaat een beetje te ver. We beoordelen de uitspraak als onwaar.

Naschrift

Het wemelt van de mythes rond het team dat in ’88 meedeed aan het EK Voetbal. Zo wordt aan dat Nederlands Elftal regelmatig gerefereerd met de woorden ‘dit is een mooi stel, hoor’. Terwijl aantoonbaar correct fotomateriaal uit die tijd een geheel ander beeld schetst.

Nederland in de ban van EK Ruifbal

Eindelijk mogen de bilbeschermers om en de ruifpalen uit het vet. Vrijdag a.s. (10 juni) begint het EK Ruifbal 2016 in Tórshavn op de Faroër Eilanden. En ja – al is het stiekem – mogen we eindelijk hopen op een succesje. Met het behalen van het EK hebben de Oranjeruivers het debacle van het WK 2011 in ieder geval weggepoetst. Ruif, Holland, ruif!
Lees verder Nederland in de ban van EK Ruifbal

Column: Lastig

BadrBadr al-Baghindra (1974) is, naast halfbroer van TIJM-gastcolumnist Nischa, ook nog theoloog, schrijver, rechtsfilosoof, antropoloog en kok. Hij schreef onder andere “Een samenleving in verwarring” (2011, Prometheus) en “Het roer om: meer met minder gluten” (2014, Goodcook). Vandaag publiceert TIJM zijn eerste column over zaken waar Badr wat van vindt.

Lastig

Deze week werd ‘Mitchel’ in een park door een politieman doodgeschoten. Hij was ongewapend, maar hoorde wel bij een bepaalde groep. Ik hoorde dat ze zes kogels hadden gebruikt.

Dat was niet zo handig getimed, want het ging in Nederland al heel erg over dat profileren van bepaalde groepen. Door de politie, maar bijvoorbeeld ook door politici wier naam ik niet zal noemen.

Er was ook al een rapper aangehouden; ook iets met profileren.

Ik vind dat lastig, en ik ben natuurlijk niet de enige. Het ís ook lastig.
Want hoe zeggen ze dat? “Er zijn nou eenmaal bepaalde groepen die een monopolie op criminaliteit hebben.”

“En ja, als je dan tot zo’n groep hoort…”, zei Halbe Zijlstra. Volgens hem moeten we dus maar snappen dat agenten op straat bij sommigen wat meer vooroordelen hanteren dan bij anderen. En ergens snap ik dat ook wel. Misschien niet zo goed als Annabel Nanninga, maar ik woon ook niet in haar wijk.

Anderen riepen: “Schande! Discriminatie!”. En dat snap ik dan ook wel weer. Want wat maakt het uiteindelijk uit of je bij een groep hoort? We horen allemaal bij allemaal groepen en we willen niet uit de rij gepikt worden, omdat een van die groepen toevallig een slechte naam heeft. Of dat monopolie op criminaliteit, dus.

Lastig.

Maar ik kan er natuurlijk ook helemaal niet over oordelen. Ik ben niet zoals Mitchell.

Ik ben geen kickbokser.

Ivo Niehe; 30 jaar dood maar zijn nalatenschap is springlevend #tvshow

Dertig jaar na het overlijden van Ivo Niehe is nog bijna elke week een aflevering te zien van zijn TROS TV Show. Het toont wat een enorm oeuvre de tv-maker heeft nagelaten. Morgen zou Niehe zeventig jaar zijn geworden, daarom spreken we met oud-collega’s, vrienden en tv-kenners over zijn leven en werk.

Op het eerste gezicht maakte Ivo Niehe inwisselbare portretjes van binnen- en buitenlandse beroemdheden, maar het maatschappelijk belang van zijn interviews kan niet onderschat worden. Dat hebben de afgelopen dertig jaar wel uitgewezen. Niet eerder wist een programma dat zo dreef op de persoonlijkheid van de maker ook na het overlijden van die maker nog zo populair te zijn. Vandaag is de zoveelste jubileumuitzending te zien met hoogtepunten uit het oeuvre van Niehe. Wat maakt zijn programma’s zo mateloos populair dat ze nog steeds uitgezonden worden?


Beeld & Geluid over Ivo Niehe:
Ivo Niehe, de vroeg gestorven showmaster met een jongensachtige bravoure maakt een komeetachtige carriere. Vanaf het moment dat Ivo als kind bedenkt dat hij beroemd wil worden, werkt hij daar naar toe. Klein van stuk, draagt hij altijd halfhoge laarsjes om groter te lijken. Dit minderwaardigheidscomplex wil hij compenseren door een bekende Nederlander te worden. Hij adoreert bekende tv-persoonlijkheden als Koos Postema en Mies Bouwman. Ivo pakt alles aan in omroepland: van kleine radioreportages tot uiteindelijk grote shows met zijn naam. Niet gehinderd door zelfkritiek durft hij alles. Hij vormt een groot contrast met de keurige, in kostuum met stropdas gehesen presentatoren die men tot halverwege de jaren zeventig kent. Niehe kan voor zijn kandidaten in de shows poeslief zijn (als hij ze mag) en keihard (wanneer je niet zijn sympathie hebt). Er zijn twee groepen kijkers in Nederland: je bent razend enthousiast over Ivo of je hebt een hekel aan hem. Dat mensen in zijn omgeving vinden dat hij maar matig kan dansen en zingen, deert hem niet. Niehe kan ook jaloers zijn op collega’s, die nog hogere kijkcijfers halen of de Televizierring winnen. Ook blijft bij hem steeds de onzekerheid knagen of het succes wel blijvend zal zijn. Deze druk resulteert in drank- en drugsproblemen. Niehe brengt vernieuwende radioreportages en televisieprogramma’s, die school maken. Hij kan van iets kleins een geweldig spektakel maken waar je als luisteraar of kijker helemaal in mee wordt gezogen.

Eén grote familie
Tineke Verburg, oud-collega van Niehe en presentatrice van TROS Triviant, begrijpt die populariteit wel. “Ivo was unaniem een belachelijk groot succes en dat straalde hij uit ook. Hij is symbool voor de Gouden Eeuw van de Nederlandse televisie. Hij representeert de tijd dat Nederland nog één grote familie was die met zijn allen met gekamde haartjes voor de buis zat zonder dat negers een probeem maakten van Zwarte Piet, of burgers gedwongen werden om asielzoekerscentra in de brand te steken voor er naar ze geluisterd werd. Gewoon, dat oude TROS-gevoel.”

Meester van het zachte interview
Maar ook jonge tv-sterren van nu zeggen veel van Ivo geleerd te hebben. Matthijs van Nieuwkerk, presentator van het VARA-programma De Wereld Draait Door, kijkt nog regelmatig banden terug van ‘de meester van het zachte interview’. “In het pre-Niehe-tijdperk kon alles, het was wild west op tv. Ivo – laat ik enige eerbied tentoon spreiden – Menéér Ivo bracht de finesse naar het beeldscherm. Niet meer van die kritische van-dik-hout-zaagt-men-planken-journalistiek, maar gewoon een vriendelijk gesprek met iemand die je bewondert. Ivo liet zien dat je je gasten best een beetje in de watten mag leggen, dat je best een beetje reclame voor ze mag maken en dat je echt geen lastige vragen hoeft te stellen om een mooi portretje te kunnen maken. dat zie je nu overal. Ook bij ons ja. en daar ben ik trots op. ‘VerNiehende journalistiek’, al zeg ik het zelf.”

Zelfgenoegzame reet
Niet iedereen is zo enthousiast over niehe. Oud-collega bij de TROS Ron Boszhard kan nog steeds niet naar het ‘uitgestreken smoelwerk’ van Niehe kijken. “Wat een zak. Ja, echt. Excuses voor de terminologie, maar om met Erik van Muiswinkel te spreken: wat een kankerlul die Niehe. Echt.” Boszhard is van mening dat Niehe zijn carrière heeft gedwarsboomd. “Ja, dat denk ik ja. Dat is toch duidelijk? Ik maakte hele leuke programma’s, Pluk de Dag, Match & Win, Spel Zonder Grenzen. Ik was verschrikkelijk populair bij kinderen onder de vier. Ik was helemaal klaar voor een grote amusementsshow op de zaterdagavond. Maar ja, daar zat Ivo hè. En hij was niet van plan met zijn dikke, zelfgenoegzame reet uit die plastic stoelen van de TV Show te komen. Plastic ja. Alles was plastic daar. Het decor, zijn haar, alles. Niks geen liefde voor tv maken hoor. Wat een lul.”

‘We hebben tv maken uitgevonden’
Mart Smeets is beter te spreken. Smeets, tijdgenoot van Niehe, maakte dezelfde explosieve groei door. “We waren mannen met een passie. We waren goed in ons vak. We waren uitstekend in ons ambacht. Hij in de journalistiek, ik in de journalsitiek. Nu is het allemaal vanzelfsprekend, maar wij leefden in een tijd dat je het allemaal nog zelf uit moest vinden. En dat hebben we gedaan. We hebben het tv maken uitgevonden. We leerden dat we af en toe best op de voorgrond mochten treden. We waren goed in het steken van de loftrompet over onze gasten, we werden de beste in het steken van de loftrompet over onszelf. Dat hebben we moeten leren ja. ”

Springlevend
Tenslotte belden we met de hoogbejaarde John Kraaykamp senior. De acteur, die vele malen te gast was in de show van Niehe, mist zijn vriend nog steeds. “Ivo was een uitstekend interviewer en een verbluffend goede gastheer. Bij elke grap die ik maakte, zag je zijn zweterige gezicht oplichten van pret. Hele fijne man. Ik kijk nog vaak uitzendingen terug. En als je die herhalingen op tv ziet, dan lijkt het alsof hij nog steeds springlevend is. En dan mag ik misschien klinken als een sentimentele oude man, maar in zekere zin is hij natuurlijk ook nog springlevend.”